Công ty khai thác dữ liệu của Peter Thiel đang sử dụng công cụ sử dụng trong chiến tranh chống khủng bố để theo dõi công dân Mỹ. Và giờ đây, điều đáng sợ cũng xảy đến với Palantir: đi tìm khách hàng mới khó khăn như mò kim đáy biển.

Vụ việc tại ngân hàng JPMorgan Chase & Co khơi mào cho những lo lắng của khách hàng doanh nghiệp đối với sản phẩm của Palantir.

Trên bờ sông Hudson ở trung tâm Thành phố Jersey, một cựu nhân viên của cơ quan dịch vụ bí mật của Hoa Kỳ tên là Peter Cavicchia đã điều hành các hoạt động đặc biệt cho JPMorgan Chase & Co. Được sự hỗ trợ của 120 kỹ sư được chuyển tiếp từ công ty khai thác dữ liệu Palantir Technologies Inc., nhóm của Cavicchia ghi lại email và lịch sử trình duyệt, vị trí GPS từ điện thoại thông minh do công ty phát hành, hoạt động tải về và in ấn, và nội dung của những cuộc hội thoại được ghi âm. Phần mềm tổng hợp của Palantir đã  tìm kiếm, sắp xếp và phân tích các bản ghi này, các từ khóa và các mẫu hành vi liên quan đến các đối tượng mà nhóm của Cavicchia nghi ngờ có thể lạm dụng tài sản của công ty.

jp morgan

JPMorgan Chase & Co là một trong những hãng dịch vụ tài chính lâu đời nhất trên thế giới. Công ty này có trụ sở tại Thành phố New York, là đơn vị hàng đầu trong dịch vụ tài chính, lĩnh vực ngân hàng đầu tư và quản lý tài sản.

Tuy nhiên, theo thời gian, Cavicchia đã dần trở nên lừa lọc. Các nhân viên cũ của JPMorgan miêu tả môi trường làm việc tại công ty lúc bấy giờ như Wall Street gặp Apocalypse Now (một bộ phim Mỹ đặt trong bối cảnh chiến tranh Việt Nam), trong đó Cavicchia với tư cách là Đại tá Kurtz, ngồi trên tầng cao của tòa nhà tám tầng chỉ huy đội an ninh của ngân hàng. Mọi người đều bị sốc vì không ai từ ngân hàng hay Palantir đặt ra bất kỳ giới hạn riêng tư thực sự nào. Họ nửa thật nửa đùa rằng Cavicchia đang nghe các cuộc gọi của họ, đọc email, theo dõi khi họ đến và đi. Một số người đã cố tình đề cập đến những thông tin giả mạo để xem liệu Cavicchia có đề cập đến nó trong các cuộc họp hay không và rốt cuộc ông đã làm.

Tất cả đã kết thúc khi các nhà điều hành cấp cao của ngân hàng biết rằng họ cũng đang bị theo dõi và mọi chuyện xảy ra tại ngân hàng giống như một cuộc hôn nhân được sắp đặt từ trước của các bậc thầy về dữ liệu và tài chính toàn cầu. Cuộc hôn nhân đó rốt cuộc chỉ vì mục đích tình báo thông tin. Sự tai hoạ chưa dừng lại tại đó, nó đánh dấu một bước đi nguy hiểm cho Palantir, một trong những công ty giàu kinh nghiệm nhất Silicon Valley. Một nền tảng tình báo được thiết kế cho cuộc chiến chống khủng bố giờ đây được vũ khí hóa chống lại người dân Mỹ trên chính đất Mỹ.

Đôi nét về Palantir.

Palantir thành lập năm 2004 bởi Peter Thiel và một số đồng nghiệp ở PayPal, Palantir đã bắt đầu làm việc cho Lầu năm góc và CIA ở Afghanistan và Iraq. Các kỹ sư và sản phẩm của công ty không thực hiện bất kỳ hoạt động gián điệp nào; họ giống như một bộ não của gián điệp hơn: thu thập và phân tích thông tin lấy được từ nhiều nguốn, ví dụ như tài liệu tài chính, thông tin đặt phòng, đặt vé máy bay, hồ sơ điện thoại di động, bài đăng trên mạng xã hội và tìm kiếm các kết nối mà các nhà phân tích có thể bỏ lỡ. Sau đó nó trình bày các liên kết trong các đồ họa đầy màu sắc, dễ hiểu, trông giống như các mạng nhện. Gián điệp Mỹ và các lực lượng an ninh đặc biệt yêu thích nó ngay lập tức; họ đã hợp tác với Palantir để tổng hợp và sắp xếp các hoạt động trong mặt trận tình báo. Nó giúp các nhà quy hoạch tránh bom ven đường, theo dõi những kẻ nổi dậy để ám sát, thậm chí săn lùng Osama bin Laden. Thành công quân sự đã dẫn tới các hợp đồng liên bang về phía dân sự. Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ sử dụng Palantir để phát hiện gian lận của Medicare. FBI sử dụng nó trong các cuộc điều tra hình sự. Bộ An ninh nội địa triển khai nó để xem xét các chuyến máy bay và theo dõi nhập cư. Các phòng cảnh sát ở New York, New Orleans, Chicago và Los Angeles cũng đã sử dụng nó thường xuyên để gài bẫy tội phạm hoặc nghi phạm. Mọi người và vật thể xuất hiện trên màn hình Palantir bên trong hộp kết nối với các hộp khác bằng cách căn theo các đường được gắn nhãn với mối quan hệ: "Đồng nghiệp của", "Sống với", "Người sử dụng [số điện thoại]", "Chủ sở hữu [xe]", "Anh chị em ruột của", thậm chí "Người yêu của". Nếu các nhà chức trách có một bức tranh bao quát, mọi chuyện trở nên khá dễ dàng. Khai thác cơ sở dữ liệu về giấy phép lái xe và ảnh ID, các cơ quan thực thi pháp luật hiện nay có thể xác định được hơn một nửa dân số ở Hoa Kỳ.

palantir

Ảnh chụp màn hình các kết nối được minh họa từ Palantir 

Quay trở về với vụ việc của JPMorgan, ngân hàng này đã từng sử dụng một sản phẩm của Palantir có tên là Metropolis để xâm nhập vào khu vực tài chính. Khi Metropolis được lắp đặt, JPMorgan đã đầu tư vốn vào Palantir và giới thiệu công ty vào Hall of Innovation, trong khi các giám đốc điều hành của JPMorgan đã ca ngợi Palantir trên báo chí. Metropolis đã biến "bãi rác dữ liệu thành mỏ vàng".

Cavicchia chịu trách nhiệm điều tra tại ngân hàng. Thông qua Palantir, ông đã có quyền truy cập quản vào một loạt các cơ sở dữ liệu bảo mật doanh nghiệp mà trước đây phải có các ủy quyền riêng biệt và một sự giải trình mục đích kinh doanh cụ thể mới có thể sử dụng được. Ông đã có quyền truy cập chưa từng có trước đây đến tất cả mọi thứ, tất cả cùng một lúc, trên một nền tảng phân tích. Và các nhà điều tra cấp cao đã tình cờ rơi vào tình trạng bị theo dõi. Vào tháng 5 năm 2013, lãnh đạo ngân hàng đã ra lệnh cho một cuộc điều tra nội bộ về việc ai đã rò rỉ tài liệu của JPMorgan cho New York Times về cuộc điều tra liên quan đến việc điều khiển thị trường điện của Hoa Kỳ. Bằng chứng cho thấy người rò rỉ thông tin có thể là Frank Bisignano, người gần đây đã từ chức Đồng Giám đốc điều hành của JPMorgan để trở thành Giám đốc điều hành của First Data Corp., một công ty lớn làm việc trong lĩnh vực thanh toán. Cavicchia đã sử dụng Metropolis để truy cập email do một số nhà điều hành hàng đầu viết về cuộc điều tra và ngân hàng tin rằng ông chia sẻ nội dung của những email và các thông tin liên lạc khác với Bisignano sau khi Bisignano rời khỏi ngân hàng. (Trong JPMorgan, Bisignano được coi là người bảo trợ của Cavicchia)

Các quan chức của JPMorgan tranh luận liệu có nên gửi báo cáo về hoạt động vi phạm an ninh nội bộ đáng ngờ này cho các cơ quan quản lý liên bang. Và cuối cùng họ đã không làm vậy - một quyết định gây tranh cãi nội bộ, theo nhiều nguồn tin cho hay. Cavicchia đã bị buộc phải từ chức. Ông gia nhập Bisignano tại First Data, nơi ông bây giờ là phó chủ tịch cấp cao. Sau sự ra đi của Cavicchia, JPMorgan đã giảm đáng kể việc sử dụng Palantir, một phần bởi vì "nó không bao giờ đạt được tiềm năng hứa hẹn của nó," một giám đốc của JPMorgan cho biết.

Ngân hàng JP Morgan, First Data, Bisignano, và Cavicchia đều không trả lời các câu hỏi được gửi qua email riêng cho bài báo này. Palantir, trong một tuyên bố đã trả lời các câu hỏi về cách JPMorgan và những người khác đã sử dụng phần mềm của công ty, tuy nhiên cũng từ chối trả lời câu hỏi cụ thể. "Chúng tôi biết rằng công nghệ mạnh có thể bị lạm dụng và chúng tôi dành nhiều thời gian và sức lực để đảm bảo sản phẩm của chúng tôi được sử dụng cho các mục đích tốt".

Vào tháng 3, một cựu kỹ sư điện toán của Cambridge Analytica, một công ty tư vấn chính trị đã làm việc cho chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2016 của Donald Trump, đã tuyên bố trong Quốc hội Anh rằng một nhân viên Palantir đã giúp Cambridge Analytica sử dụng dữ liệu cá nhân của 87 triệu người dùng Facebook để phát triển hồ sơ tâm lý xã hội học (psychographic) của cử tri. Palantir nói rằng họ có một chính sách nghiêm ngặt về các vấn đề chính trị, bao gồm các chiến dịch tranh cử, và đưa ra các email của Bloomberg, trong đó nó đã từ chối yêu cầu hợp tác của Cambridge nhiều lần. Nhân viên này, Palantir cho biết, có thể đã tự mình làm việc với Cambridge Analytica. Tuy nhiên có điều không thể nhầm lẫn: Tất cả những mối quan hệ của con người sẵn sàng trở nên sáng tỏ thông qua một thuật toán thông minh. Mỗi cá nhân đều đang nằm trong một mạng nhện.

(Còn tiếp)

Người dịch: Thùy Dương

Nguồn: Bloomberg