IELTS 8.0

IELTS 8.0

Note: đừng quên tham gia Hội luyện thi IELTS trên Scholarship Planet

Xin chào. Mình mới thi IELTS và đạt kết quả overall 8.0. Mặc dù mình không cho đó là một điều đặc biệt, vì mình tự biết trình độ của mình thế nào; nhưng ngẫm lại trong quá trình tự học mình cũng có một ít kinh nghiệm nên muốn chia sẻ với mọi người coi như là 1 lời cảm ơn với tất cả những ai đã từng chia sẻ giúp ích cho mình từ trước đến nay. Bài viết này của mình thực ra chẳng có gì mới mẻ cả, chỉ là tổng hợp cách học từ các "cao nhân" mà mình đã áp dụng và thấy hiệu quả.

Nói qua về quá trình học của mình: Trước đây mình học tiếng Anh khá lâu, suốt nhiều năm chủ yếu nhờ trường lớp đào tạo cho nền tảng ngữ pháp, nhưng cũng chỉ đạt tầm trung bình thôi. Cách đây hơn 2 năm mình đã từng thi IELTS được 6.5, kết quả này mình không phải đến nỗi nào nhưng quả thật khiến mình tỉnh ra, vì trước đây cứ nghĩ mình học nhiều thì chắc phải giỏi lắm rồi chứ, kém nhất là ở kỹ năng Viết và Nói. Sau khi thi IELTS xong thì mình không luyện thêm gì nữa nhưng bắt đầu biết tự học một cách tự nhiên thông qua các nguồn phim ảnh, Wikipedia, sách, BBC, đọc truyện. Sau 2 năm... lười biếng, đụng tới bài thi trở lại bỗng nhiên thấy điểm của mình tăng lên!

Reading & Listening

Mình thực hiện cách tạm gọi là free practice suốt một thời gian dài. Mình thường đọc theo sở thích, ví dụ  coi một phim thấy hay hay thì vào trang imdb xem người ta đánh giá nó thế nào, hay thấy diễn viên nào ấn tượng thì đọc trang wiki của người ta xem người này thành công ra sao. Thỉnh thoảng đọc truyện, tiểu thuyết tiếng Anh. Mới đầu còn kém thì đọc một số cuốn trong bộ bookworm của NXB Oxford. Về sau thì đọc khó dần lên, từ những cuốn Graded readers như vậy đến truyện thiếu nhi down về từ trên mạng, audiobooks nữa. Một số cuốn mình đọc bản tiếng Việt trước, thấy hay thì tìm bản tiếng Anh đọc lại. Đọc như vậy dễ hơn hẳn so với việc lao vào đọc tiếng Anh ngay từ đầu. Mình cũng tìm đọc các blog, trang web mà mình quan tâm thay vì đọc báo tiếng Việt, và cái học được là những ý tưởng, cách nghĩ khác lạ mà có lẽ nếu chỉ chăm chăm đọc tiếng Việt sẽ không bao giờ biết đến.

Với kỹ năng listening, mình trước đây chỉ học trong sách, thầy cô cho học gì mình biết vậy. Sau này thì tìm xem phim có phụ đề tiếng Anh, xem video trên Youtube. Nhưng xem phim nhiều mấy thì cũng có giới hạn của nó, thông thường mình chỉ hiểu nội dung, với thỉnh thoảng học được vài cụm từ hay hay thôi. Muốn luyện nghe nói bằng cách xem phim thì tốt nhất nên chọn một phim mình thật thích, xem đi xem lại nhiều lần, dùng transcript/ subtitle để đọc theo lời thoại của nhân vật mình yêu thích.

Khi đọc mình rất ít học từ vựng hay note lại cấu trúc của bài đọc, vì mình chủ yếu đọc để hiểu chứ không chủ tâm học từ vựng. Có nhiều bạn khuyên nên đọc để cải thiện kỹ năng viết, vì ngôn ngữ sẽ "thấm dần"; có điều với mình thì đọc vẫn chưa thấy thấm tháp gì hết, kỹ năng viết vẫn vậy. Tuy nhiên, sau này mình phát hiện ra, đọc như vậy có ích lợi ở chỗ, giúp mình quen hơn với việc đọc tiếng Anh, kiểu như rèn cho khả năng phân tích thông tin cho bộ não ấy. Có lần mình để ý thấy trong Newsfeed trang FB của mình, post nào tiếng Việt thì mình lướt qua là hiểu, còn cái gì tiếng Anh là mình đọc tốn thời gian lắm, nhiều khi đau đầu không muốn đọc chút nào luôn. Lý do là vì chúng ta đọc tiếng Việt từ hồi lớp 1 đến giờ, đọc nhiều nên có thể đọc nhanh và không tốn sức, còn tiếng Anh là tiếng nước ngoài, tính ra thời gian đọc chưa được bao lâu, lại còn nhiều từ mới và văn phạm khác biệt so với tiếng Việt nên kiểu gì cũng sẽ gây nhiều khó khăn hơn. Vậy nên cách duy nhất là phải đọc nhiều lên, đọc những cái vừa sức mình thôi, sẽ thấy tăng level dần dần.

Nghe nhiều cũng có tác dụng như đọc nhiều nhé, giúp cho tai – đúng hơn là đầu óc của mình quen dần, nên càng ngày nghe tiếng Anh càng bớt khó khăn hơn. Nói thẳng là mình nghe tiếng Anh vẫn thấy... mệt vì có rất nhiều thứ không hiểu được, nhưng so ra, bài thi nghe IELTS dễ hơn nhiều so với nghe phim. Giọng của speakers  IELTS đều rõ ràng chuẩn mực, ít dùng phrasal verbs và idioms

Từ vựng: Vốn từ vựng của mình khá kém, test ở mấy trang cũng chỉ được khoảng 5000 từ thôi, tức là ở khoảng trung bình. Có lẽ thi IELTS cũng dễ chứ không khó như ta tưởng, chỉ cần biết khoảng 5000 từ như mình là đủ đạt 8.0 Reading rồi. Ngoài ra thì việc đọc còn đòi hỏi bạn phải tìm ra được sự logic trong bài nữa, nên dù không hiểu hết từ, mà xác định được ý chính, mục đích của một đoạn văn sẽ giúp ghi điểm, theo mình là vậy.

Writing & Speaking: Mình cảm thấy 2 kỹ năng này mình ôn chưa "tới" vì cứ mày mò hoài mới tìm ra cách ôn nên thời gian luyện không được nhiều, nói và viết vẫn còn sai lung tung, điểm cũng không cao.

Với kỹ năng viết, mình tự thấy rằng viết nhiều không bằng biết cách viết. Lâu lâu mình vẫn hay ghi chép những suy nghĩ của mình bằng tiếng Anh để quen cách diễn đạt, hơi lâu và khó viết được đúng ý của mình nhưng coi như là cách để ôn lại ngữ pháp và từ vựng. Hồi đầu luyện viết thì cứ tìm đề rồi viết theo, tự sửa cho mình nhưng không hiệu quả lắm. Gần thi đến nơi, tìm hiểu mới ngộ ra luyện cái gì cũng cần phải có feedback, tức là có nhận xét về bài viết hoặc sửa lỗi để giúp mình định hướng. Mình không đi luyện, nên tự tìm cách feedback cho bài của mình bằng cách tìm đề có sẵn bài viết mẫu, đọc kỹ bài rồi viết ra dàn ý của bài đó, nhìn vào dàn ý để viết lại. Khi nào lười thì mình dịch nguyên cả bài ra tiếng Việt, rồi hôm sau dịch ngược lại ra tiếng Anh. Sau đó lại so sánh bài của mình với bài mẫu.  Nhờ đó mình phát hiện ra khá nhiều điều hay, chẳng hạn sự khác nhau ở cách đặt câu, dùng chủ ngữ của mình so với bài mẫu. Vừa tập viết vừa tự rút kinh nghiệm, và tìm cách bắt chước theo lối viết của người bản ngữ, đồng thời đọc thêm sách luyện viết để biết dùng đúng cấu trúc phù hợp với từng dạng bài.

Kỹ năng speaking của mình cũng rất bình thường, khi so với mẫu của nhiều người, thì bài nói của mình nghe tệ hơn nhiều vì mình không biết dùng nhiều từ vựng và cấu trúc hay như mẫu. Trước ngày thi lòng buồn phiền lắm, vì nghĩ với kiểu nói thế này sao mà qua được 6.0 đây. Nhưng mà đi thi mới biết, thực ra khi nói được một cách tự nhiên và lưu loát thì cũng không đến nỗi nào. Mình không thể trả lời một cách thông minh như bài mẫu được nhưng khi nói năng rõ ràng, thể hiện rõ quan điểm thì vẫn có thể đạt điểm tương đối. Theo mình thì luyện speaking không nên chăm chăm vào học theo câu hỏi thi mà nên học theo tình huống, chẳng hạn khi muốn nói mình thích cái gì thì biết dùng đúng cấu trúc và từ cần thiết – I prefer something that...., I like people who... Để luyện speaking một cách "natural" như vậy thì có thể dùng phim ảnh như mình nói ở trên. Mình còn dùng thêm một số sách có chia ra từng chủ đề và tình huống, lấy bài hội thoại trong sách ra, đọc theo giọng nói trong băng vài lần cho quen với cấu trúc và cách nói, luyện cử động miệng luôn.

Tài liệu học của mình

Free reading: các cuốn Graded Readers, được chia sẻ khá nhiều trên mạng. Nói chung chịu khó tìm thì tha hồ đọc, mua ở nhà sách thì ngang giá với sách tiếng Việt, nhưng...ít giấy hơn. Blogs về cách luyện trí nhớ, luyện tính kiên nhẫn, cách tiết kiệm tiền bạc, cách học ngoại ngữ.

Tiểu thuyết và audiobook: Tìm trên kênh Youtube này http://www.youtube.com/user/CCProse hoặc trang web này https://librivox.org/  và này nữa www.gutenberg.org/

Listening:  Mình hay nghe BBC Words in the News, vì những tin này thường ngắn, còn có mục giải thích từ vựng. Sau đó đọc tin liên quan, có đường dẫn cho sẵn trong mỗi bài học.

Podcast: mình thích nghe podcast của thầy Luke teacherluke.co.uk , người Anh, có cả dễ lẫn khó, hay nhất là những đoạn nói về văn hóa của người Anh, hoặc là review những video hài hước mà mình mới nghe không hiểu gì hết, nghe giải thích mới hiểu.

Từ vựng: Cách đây hơn nửa năm mình phát hiện ra cuốn 22,000 từ luyện thi TOEFL ở trang englishtime.us, học mỗi ngày 3 từ. Chắc là nhiều bạn sẽ nghĩ học ít vậy khi nào mới xong; thật ra cuốn đó chỉ có khoảng hơn 1,000 từ thôi, chia thành 65 tuần, tính ra học 1 năm là xong. Nhưng học rồi mới thấy, để học được 3 từ hàng ngày không đơn giản chút nào, nhất là khi học các từ rất formal như vậy. Mới đầu cứ nghĩ mấy từ này hiếm gặp nên lơ là nhưng sau khi mình học được khoảng mấy chục từ rồi đọc sách phát hiện ra rất hay gặp những từ trong cuốn 22000 đó. Thật ra không phải ngày nào mình cũng học nhưng cứ kiên trì rồi kiểu gì cũng hết thôi, đến bây giờ mới học được khoảng 300 từ. Sách này dễ học vì đã được dịch sẵn ra tiếng Việt.

Tài liệu học từ vựng mình dùng thêm trong thời gian ôn là cuốn Cambridge Vocabulary for IELTS.

Flashcard: Mình tự làm flashcards, bắt chước của Blue-up, và có cải biến thêm chút xíu. Một mặt ghi từ, phiên âm và câu ví dụ, mặt kia ghi nghĩa tiếng Việt và dịch nghĩa câu ví dụ ra. Khi nào học thì mình xem mặt tiếng Việt, cố dịch lại cả câu ví dụ sang tiếng Anh, xong rồi mới so sánh với câu cho sẵn. Học như vậy mình thấy hiệu quả hơn là cách thông thường.

Ngữ pháp: Làm bài tập trong cuốn Grammar for IELTS. Mình không luyện Grammar nhiều vì đã học được tương đối rồi. Trước đây thì mình học Grammar in use, Understanding English Grammar, dùng mấy cuốn đã được dịch ra tiếng Việt cho dễ tham khảo.

Writing: Mình chủ yếu học theo mẫu của thầy Simon và trong bộ đề Cambridge. Khi mình so với bài mẫu của examiner trong sách Cambridge mình thấy một số bài của Simon phân tích rõ và dễ học theo hơn. Mình không thích cách viết phức tạp hoa mỹ của các sách Trung Quốc. Có cuốn, được rất nhiều người khen, khuyên chúng ta nên dùng từ academic và phức tạp thay cho những từ đơn giản như show, illustrate... Mình nghĩ không phải từ hay ý tứ phức tạp sẽ ăn điểm mà chủ yếu là phải dùng nhiều cách diễn đạt khác nhau cho cùng một từ, chỉ cần chứng minh được range of vocabulary, để cho bài viết không nhàm chán và lặp lại quá nhiều, vì cách viết của người bản xứ là luôn tránh lặp lại key words nhiều lần (đọc nhiều, để ý sẽ thấy). Lý do nữa là vì mình thấy cách nghĩ và cách viết của người Việt và Trung khá giống nhau, chẳng hạn như mở bài có từ "Ngày nay" mà cũng phải rắc rối nữa (in this day and age, in this new era, in today's world.... ), cách dùng từ, cấu trúc phức tạp cũng giống nhau. Quan trọng nhất là, người ra đề và chấm điểm là người Tây, nên mình chọn sách của Tây để học theo, với mình thì học như vậy là cách nhanh nhất.

**** Thực ra những ý kiến của mình chỉ là chủ quan thôi, nhưng mình vẫn cố ý viết đoạn này để các bạn xét lại. Thực ra, khi học và luyện thi thì bạn cần xem xét mục đích và thiên hướng của mình. Có người thích học viết/nói theo cách đơn giản, người khác lại thích học theo cách phức tạp hơn, cuối cùng vẫn có cơ hội đạt được target như nhau. Sách Trung Quốc thì bản thân mình không thích học, chứ mình thấy rất nhiều người khác học xong đi thi vẫn đạt điểm cao đó.

Sách học Writing: College writing, Improve your writing skills for IELTS.

Speaking: Ngoài phim ảnh, audio tìm trên mạng thì tài liệu của mình là sách Interchange 3. Tập đọc theo một bài hội thoại nhiều lần, ghi lại cấu trúc và cách diễn đạt của bài đó (có trình bày sẵn trong sách). Học được cách nói rồi thì vào phòng thi cứ tùy cơ ứng biến thôi. Có dùng thêm sách Collins speaking for IELTS.

Đề thi: Mình chỉ luyện được khoảng chục đề trong cả bộ Cambridge thôi, các sách khác thì không có thời gian để làm luôn. Cũng như mình nói ở trên, mình cho rằng không phải cứ luyện đề nhiều sẽ giỏi, mà phải biết cách làm bài phù hợp với các dạng bài.

Tips (viết thêm)

Theo mình thì với phần lớn mọi người, kỹ năng nói và viết thường kém hơn so với đọc/nghe, nên bạn nào muốn 6.5 thì nên cố gắng luyện reading và listening lên 7.0 cho chắc ăn. Một lý do nữa là khi đọc và nghe càng tốt thì bạn sẽ luyện viết/nói càng nhanh hơn. Mình gọi input là cái mà bạn tiếp nhận thông qua đọc và nghe, và output là những cái bạn nói và viết ra, thì khi có nguồn input phong phú bạn sẽ cải thiện được output dễ dàng. Mình nhận thấy đa số mọi người thường có điểm Speaking/ Writing thấp hơn 1-2 band so với Reading/Listening chứ chênh lệch tới 3-4 điểm thì rất ít, và cũng ít thấy ai có điểm S/W cao hơn R/L.

Có một điểm thỉnh thoảng gây tranh cãi là có nên luyện pronunciation hay không, theo mình thì cái này nên tập, vì bạn còn phải dùng tiếng Anh về lâu dài nữa. Mình nghĩ khi chấm thi giám khảo nghe các bạn khác ậm à ậm ừ mãi, khi gặp người nói lưu loát mà lại rõ ràng nữa thì có thể... dễ tính với bạn hơn. Hơn nữa, speaking có chừng đó tiêu chí, nếu vocabulary hay grammar không tốt lắm thì có thể gỡ điểm bằng fluency và pronunciation. Và như nhiều cao nhân đã nói, khi phát âm tốt thì kỹ năng nghe sẽ khá hơn.

Trong khi thi speaking: Part 2 thì mình cố gắng nói mỗi ý 2 câu, vì mình tự luyện nói hay bị quá thời gian, dù nói không đủ lâu nhưng ít ra cũng phải đủ ý, xong rồi mới triển khai thêm tùy ý, không rõ là nói có đủ 2 phút không. Cho dù part 2 không được tốt thì vẫn có thể cố gắng gỡ gạc ở part 3.

Mình làm bài reading bằng cách xem qua các dạng câu hỏi, rồi đọc bài viết trước, câu hỏi sau. Lý do là mình rất hay quên, đọc xong câu hỏi là mình quên luôn, nên mình đọc hiểu trước rồi khi làm bài dò lại nhanh hơn. Làm bài mình thường đạt từ 34-36 câu đúng, không khá hơn. Bài listening cũng vậy, nhiều khi phần khó thì làm đúng hết mà phần dễ hơn thì sai vì hay nghe nhầm. Ngoài ra đọc trang ielts-simon.com học được cách lập bảng từ paraphrase, thấy khá hiệu quả.

Các bạn có thể nghe nhiều người nói rằng nên "tránh xa" tiếng Việt nếu muốn học tốt ngoại ngữ. Trước đây mình cũng nghĩ vậy, cho đến khi nghe một thầy giáo dạy Anh văn từng học tiến sĩ ở châu Âu nói chuyện. Thầy nói tiếng Việt là tiếng mẹ đẻ của mình, nên rất khó mà bắt mình quên tiếng Việt đi để tư duy bằng tiếng Anh hoàn toàn được. Thay vì loại bỏ tiếng Việt, sao bạn không sử dụng nó theo cách có lợi cho mục tiêu của mình? (Đại loại vậy, mình không nhớ rõ được). Mình chợt nhớ ra ý kiến này của thầy khi đọc blog của một bác người Ý biết nhiều thứ tiếng, chia sẻ cách học bằng cách dịch qua lại từ tiếng mẹ đẻ sang thứ tiếng nào muốn học, và ngược lại. Vì thế mình đã dùng tiếng Việt khá nhiều trong lúc tự luyện thi như đã nói ở trên, và thấy khá hiệu quả nên chia sẻ lại với các bạn, nhất là những ai đang còn kém.

Đó là một số điều nhỏ nhặt mình đã rút ra từ quá trình học và luyện thi của mình, bằng cách học theo lời khuyên của rất nhiều người. Chủ yếu là thực hành bằng cách đọc, nghe tiếng Anh thường xuyên để cải thiện dần. Hiện tại mình vẫn đang tự học tiếp, vì thực ra mình viết và nói vẫn còn sai nhiều, từ vựng cũng chưa tốt lắm. Kết quả 8.0 của mình kể ra có phần may mắn nữa, vì mình đi thi với tâm trạng thoải mái, gặp đề khó mình cũng không nản mà cứ tiếp tục làm tất cả những gì có thể chứ lúc đó, thật ra cũng không mong điểm cao. Hai lần thi của mình cách nhau đến 2 năm, nghe có vẻ tốn thời gian nhưng thực ra trong 2 năm đó mình ôn luyện rất ít, chẳng thấy mệt mỏi khổ sở gì luôn. Cho nên các bạn đừng thấy lâu mà nản, vì khi đã xác định mục tiêu và biết cách ôn tập phù hợp với bản thân và điều kiện của mình thì các bạn có thể rút ngắn thời gian hơn rất nhiều. Good luck!