{"id":15915,"date":"2015-06-04T08:00:26","date_gmt":"2015-06-04T01:00:26","guid":{"rendered":"http:\/\/scholarshipplanet.info\/vi\/?p=15915"},"modified":"2015-06-04T16:26:59","modified_gmt":"2015-06-04T09:26:59","slug":"tan-man-ve-manh-bang-ph-d","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/scholarshipplanet.info\/vi\/tan-man-ve-manh-bang-ph-d\/","title":{"rendered":"T\u1ea3n m\u1ea1n v\u1ec1 m\u1ea3nh b\u1eb1ng Ph.D"},"content":{"rendered":"<figure id=\"attachment_16154\" aria-describedby=\"caption-attachment-16154\" style=\"width: 650px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/scholarshipplanet.info\/vi\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/13937717-good-bye-my-university.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-16154\" src=\"https:\/\/scholarshipplanet.info\/vi\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/13937717-good-bye-my-university-1024x683.jpg\" alt=\"T\u1ea3n m\u1ea1n v\u1ec1 m\u1ea3nh b\u1eb1ng Ph.D\" width=\"650\" height=\"433\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/scholarshipplanet.info\/vi\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/13937717-good-bye-my-university-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/scholarshipplanet.info\/vi\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/13937717-good-bye-my-university-381x254.jpg 381w, https:\/\/scholarshipplanet.info\/vi\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/13937717-good-bye-my-university-300x200.jpg 300w, https:\/\/scholarshipplanet.info\/vi\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/13937717-good-bye-my-university-768x512.jpg 768w, https:\/\/scholarshipplanet.info\/vi\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/13937717-good-bye-my-university-1920x1280.jpg 1920w, https:\/\/scholarshipplanet.info\/vi\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/13937717-good-bye-my-university.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 650px) 100vw, 650px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-16154\" class=\"wp-caption-text\">T\u1ea3n m\u1ea1n v\u1ec1 m\u1ea3nh b\u1eb1ng Ph.D<\/figcaption><\/figure>\n<p>Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 kh\u00e1 nhi\u1ec1u sinh vi\u00ean Vi\u1ec7t Nam du h\u1ecdc \u1edf M\u1ef9 v\u00e0 nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c, b\u1eb1ng nhi\u1ec1u con \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1c nhau. Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u1ecdc b\u1ed5ng, ch\u1ee9c tr\u1ee3 gi\u1ea3ng (teaching assistant &#8211; TA), ho\u1eb7c tr\u1ee3 nghi\u00ean c\u1ee9u (research assistant &#8211; RA), ng\u01b0\u1eddi th\u00ec du h\u1ecdc t\u1ef1 t\u00fac. T\u00f4i kh\u00f4ng nh\u1edb ch\u00ednh x\u00e1c l\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecdc \u1edf \u0111\u00e2u \u0111\u00f3 r\u1eb1ng c\u00f3 h\u01a1n ngh\u00ecn du h\u1ecdc sinh m\u1ed7i n\u0103m sang M\u1ef9. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ed1 h\u1ecd theo h\u1ecdc ti\u1ebfn s\u0129 (Ph.D).<\/p>\n<p>Th\u00f4ng tin v\u1ec1 l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 xin h\u1ecdc b\u1ed5ng, TA, RA, xin th\u01b0 gi\u1edbi thi\u1ec7u, c\u00e1ch vi\u1ebft d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh c\u00e1 nh\u00e2n (personal statement), v\u00e2n v\u00e2n \u0111\u1ea7y r\u1eaby tr\u00ean c\u00e1c mailing lists tr\u00ean Internet.<\/p>\n<p>Th\u1ebf nh\u01b0ng, m\u1ed9t s\u1ed1 c\u00e2u h\u1ecfi quan tr\u1ecdng m\u00e0 t\u00f4i \u00edt th\u1ea5y sinh vi\u00ean h\u1ecfi l\u00e0: &#8220;t\u1ea1i sao l\u1ea1i h\u1ecdc Ph.D?&#8221;, &#8220;c\u00f3 \u0111\u00e1ng b\u1ecf th\u1eddi gian h\u1ecdc Ph.D hay kh\u00f4ng?&#8221;, &#8220;l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 m\u1ea3nh b\u1eb1ng Ph.D?&#8221;, &#8220;t\u00f4i c\u00f3 \u0111\u1ee7 kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111\u1ec3 h\u1ecdc Ph.D hay kh\u00f4ng?&#8221;, &#8220;h\u1ecdc Ph.D xong r\u1ed3i l\u00e0m g\u00ec?&#8221;, v\u00e2n v\u00e2n.<\/p>\n<p>C\u00f3 l\u1ebd ta c\u1ea7n m\u1ed9t lu\u1eadn \u00e1n &#8230; Ph.D \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi ph\u1ea7n n\u00e0o th\u1ecfa \u0111\u00e1ng c\u00e1c c\u00e2u h\u1ecfi tr\u00ean. C\u0169ng c\u00f3 l\u1ebd c\u00f3 ai \u0111\u00f3 trong c\u00e1c ng\u00e0nh gi\u00e1o d\u1ee5c hay t\u00e2m l\u00fd h\u1ecdc \u0111\u00e3 l\u00e0m r\u1ed3i. V\u1ec1 m\u1eb7t kinh t\u1ebf th\u00ec m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n cho t\u00f4i bi\u1ebft \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u1ea3 m\u1edb c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 \u201cc\u00e1i gi\u00e1 c\u1ee7a gi\u00e1o d\u1ee5c\u201d (returns to education).<\/p>\n<p>Trong b\u00e0i vi\u1ebft n\u00e0y, t\u00f4i th\u1eed l\u1ea1m b\u00e0n lan man xung quanh c\u00e1c c\u00e2u h\u1ecfi tr\u00ean. B\u00e0i vi\u1ebft ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng mang t\u00ednh h\u00e0n l\u00e2m (academic), ngh\u0129a l\u00e0 s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1c con s\u1ed1 th\u1ed1ng k\u00ea, b\u1ea3ng ph\u00e2n t\u00edch, \u0111\u1ec3 \u1ee7ng h\u1ed9 m\u1ed9t (v\u00e0i) lu\u1eadn \u0111i\u1ec3m n\u00e0o \u0111\u00f3. S\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 tham kh\u1ea3o \u0111\u1ebfn c\u00e1c ngu\u1ed3n th\u00f4ng tin t\u00edn c\u1ea9n v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee9 t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. T\u00e1c gi\u1ea3 ch\u1ec9 d\u1ef1a tr\u00ean c\u00e1c kinh nghi\u1ec7m, quan s\u00e1t, v\u00e0 suy ngh\u0129 c\u00e1 nh\u00e2n, sau g\u1ea7n ch\u1ee5c n\u0103m h\u1ecdc v\u00e0 &#8220;h\u00e0nh ngh\u1ec1&#8221; Ph.D \u1edf M\u1ef9.<\/p>\n<p>T\u00f4i ch\u1eafc l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1 nh\u00e2n kh\u00e1c trong ho\u00e0n c\u1ea3nh c\u1ee7a t\u00f4i s\u1ebd c\u00f3 kh\u00f4ng \u00edt \u00fd ki\u1ebfn b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng. T\u00f4i c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 tham v\u1ecdng n\u00f3i h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng c\u00f3p nh\u1eb7t kinh nghi\u1ec7m c\u1ee7a m\u00ecnh. Ngo\u00e0i ra, t\u00f4i s\u1ebd nh\u1ea5n m\u1ea1nh nhi\u1ec1u h\u01a1n m\u1eb7t tr\u00e1i c\u1ee7a vi\u1ec7c h\u1ecdc Ph.D.<\/p>\n<p>\u00d0i\u1ec1u t\u00f4i hy v\u1ecdng l\u00e0 qua b\u00e0i vi\u1ebft n\u00e0y, t\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap cho c\u00e1c sinh vi\u00ean (c\u00f9ng gia \u0111\u00ecnh) s\u1ebd v\u00e0 \u0111ang h\u1ecdc Ph.D \u00edt nhi\u1ec1u chu\u1ea9n b\u1ecb tinh th\u1ea7n cho \u0111o\u1ea1n \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00f4ng gai nh\u01b0ng th\u00fa v\u1ecb n\u00e0y; hy v\u1ecdng ch\u1ec9 ra \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t g\u00f3c nh\u00ecn kh\u00e1c v\u1ec1 Ph.D so v\u1edbi quan ni\u1ec7m chung c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i.<\/p>\n<p><strong>1.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ph.D l\u00e0 g\u00ec ?<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/scholarshipplanet.info\/vi\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/philosophy1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-16048\" src=\"https:\/\/scholarshipplanet.info\/vi\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/philosophy1.jpg\" alt=\"\" width=\"400\" height=\"367\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/scholarshipplanet.info\/vi\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/philosophy1.jpg 450w, https:\/\/scholarshipplanet.info\/vi\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/philosophy1-277x254.jpg 277w, https:\/\/scholarshipplanet.info\/vi\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/philosophy1-300x275.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 400px) 100vw, 400px\" \/><\/a>Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ta h\u00e3y th\u1eed b\u00e0n v\u1ec1 m\u1ea3nh b\u1eb1ng Ph.D t\u1eeb c\u00e1i nh\u00ecn h\u00e0n l\u00e2m. Ph.D l\u00e0 vi\u1ebft t\u1eaft c\u1ee7a ch\u1eef Doctor of Philosophy. H\u1ecdc b\u1eadc Ph.D, cao nh\u1ea5t trong c\u00e1c h\u1ecdc b\u1eadc, \u0111\u1ea7u ti\u00ean xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf \u00d0\u1ee9c, sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c M\u1ef9 v\u00e0 nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2y kh\u00e1c s\u1eed d\u1ee5ng. B\u1eb1ng Ph.D \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a M\u1ef9 xu\u1ea5t hi\u1ec7n kho\u1ea3ng cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 19. (\u01a0 Y&#8217; cho \u0111\u1ebfn nh\u1eefng n\u0103m 1980 m\u1edbi c\u00f3 b\u1eb1ng Ph.D.)<\/p>\n<p>T\u1eeb Ph.D c\u00f3 g\u1ed1c latin l\u00e0 Philosophiae Doctor. Ch\u1eef doctor ngh\u0129a l\u00e0 &#8220;th\u1ea7y&#8221; (teacher), v\u00e0 &#8220;chuy\u00ean gia&#8221;, &#8220;ch\u1ee9c tr\u00e1ch&#8221; (authority). Ch\u1eef philosophy (tri\u1ebft h\u1ecdc) c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c t\u1eeb th\u1eddi trung c\u1ed5 (medieval) \u1edf Ch\u00e2u \u1ea2u, khi m\u00e0 c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc c\u00f3 b\u1ed1n chuy\u00ean khoa (faculty) ch\u00ednh: th\u1ea7n h\u1ecdc (theology), lu\u1eadt h\u1ecdc (law), y h\u1ecdc (medicine), v\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc (philosophy). Philosophy \u1edf \u0111\u00e2y d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 c\u00e1c ng\u00e0nh h\u1ecdc kh\u00f4ng d\u1eabn \u0111\u1ebfn m\u1ed9t ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p th\u1ef1c t\u1ebf nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u00f3 nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a nh\u00e0 th\u1edd, lu\u1eadt s\u01b0, v\u00e0 b\u00e1c s\u0129.<\/p>\n<p>\u00d0\u1ebfn nay th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i Ph.D n\u00e0o c\u0169ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn <strong>philosophy,<\/strong> cho d\u00f9 l\u1ea5y theo ngh\u0129a b\u00f3ng nh\u1ea5t c\u1ee7a t\u1eeb n\u00e0y. Tuy nhi\u00ean ch\u1eef doctor v\u1eabn mang \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a n\u00f3. \u1ede ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, trong nghi th\u1ee9c giao ti\u1ebfp ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 b\u1eb1ng Ph.D l\u00e0 doctor. H\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc \u0111\u1ec1u \u0111\u00f2i h\u1ecfi to\u00e0n b\u1ed9 gi\u1ea3ng vi\u00ean v\u00e0 c\u00e1c gi\u00e1o s\u01b0 c\u00f3 b\u1eb1ng Ph.D. \u00d0a s\u1ed1 c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u \u1edf c\u00e1c ph\u00f2ng nghi\u00ean c\u1ee9u chuy\u00ean nghi\u1ec7p \u0111\u1ec1u c\u00f3 b\u1eb1ng Ph.D.<\/p>\n<p>Tuy v\u1eady, \u0111i\u1ec1u ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u00fang: kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c Ph.D \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m gi\u1ea3ng vi\u00ean, gi\u00e1o s\u01b0, hay nghi\u00ean c\u1ee9u vi\u00ean. C\u00f3 nh\u1eefng Ph.D th\u1eadm ch\u00ed ch\u1eb3ng b\u1eb1ng m\u1ed9t k\u1ef9 s\u01b0 th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng.C\u0169ng c\u00f3 kh\u00e1 nhi\u1ec1u Ph.D, sau khi &#8220;h\u00e0nh ngh\u1ec1&#8221; m\u1ed9t th\u1eddi gian th\u00ec l\u00ean ch\u1ee9c, ho\u1eb7c chuy\u1ec3n sang l\u00e0m salesman ho\u1eb7c l\u00e0m qu\u1ea3n l\u00fd, v\u00e2n v\u00e2n. Ta s\u1ebd quay l\u1ea1i \u0111\u1ec1 t\u00e0i n\u00e0y sau.<\/p>\n<p>C\u00e1i nh\u00ecn hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i c\u1ee7a Ph.D nh\u01b0 sau. \u00d0\u1ec3 ho\u00e0n t\u1ea5t Ph.D, sinh vi\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c <strong>hai m\u1ee5c ti\u00eau ch\u00ednh<\/strong>: (a)<strong> ho\u00e0n to\u00e0n tinh th\u00f4ng m\u1ed9t ng\u00e0nh (ho\u1eb7c ph\u00e2n ng\u00e0nh) n\u00e0o \u0111\u00f3<\/strong>, v\u00e0 (b) <strong>g\u00f3p ph\u1ea7n m\u1edf r\u1ed9ng kh\u1ed1i ki\u1ebfn th\u1ee9c c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i v\u1ec1 ng\u00e0nh \u0111\u00f3.<\/strong><\/p>\n<p>M\u1ee5c ti\u00eau (b) l\u00e0 c\u00e1i l\u00f5i \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t b\u1eadc Ph.D v\u1edbi c\u00e1c b\u1eadc h\u1ecdc kh\u00e1c. Ph.D kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1i b\u1eb1ng &#8220;nhai l\u1ea1i&#8221;: \u0111\u1ecdc nhi\u1ec1u, thi l\u1ea5y \u0111i\u1ec3m cao l\u00e0 xong. M\u1ed9t Ph.D \u0111\u00fang ngh\u0129a ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i c\u00f4ng tr\u00ecnh v\u00e0 \u00fd t\u01b0\u1edfng nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a ri\u00eang m\u00ecnh (originality).<\/p>\n<p>V\u1ec1 m\u1eb7t l\u00fd thuy\u1ebft th\u00ec l\u00e0 th\u1ebf. Th\u1ef1c t\u1ebf ra sao?<\/p>\n<p><strong>2.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 &#8220;Ngh\u1ec1&#8221; Ph.D: \u0111o\u1ea1n tr\u01b0\u1eddng c\u0169ng l\u1eafm ch\u00f4ng gai<\/strong><\/p>\n<p>\u1ede M\u1ef9, l\u00e0 sinh vi\u00ean sau \u0111\u1ea1i h\u1ecdc (graduate student) c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t ngh\u1ec1. (T\u00f4i kh\u00f4ng d\u00f9ng t\u1eeb &#8220;nghi\u00ean c\u1ee9u sinh&#8221; v\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i graduate student n\u00e0o c\u0169ng l\u00e0m nghi\u00ean c\u1ee9u th\u1ef1c th\u1ee5, nh\u1ea5t l\u00e0 c\u00e1c sinh vi\u00ean \u0111ang h\u1ecdc th\u1ea1c s\u0129.) C\u00e1c graduate students th\u01b0\u1eddng l\u00e0m TA ho\u1eb7c RA, v\u1edbi m\u1ee9c l\u01b0\u01a1ng kho\u1ea3ng 900USD \u0111\u1ebfn 1200USD m\u1ed9t th\u00e1ng (sau thu\u1ebf), ti\u1ec1n h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c bao. S\u1ed1ng t\u1eb1n ti\u1ec7n th\u00ec m\u1ee9c l\u01b0\u01a1ng n\u00e0y v\u1eeba \u0111\u1ee7 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng. Th\u01b0\u1eddng th\u00ec c\u00e1c gradudate students s\u1ed1ng chui r\u00fac trong m\u1ed9t c\u0103n h\u1ed9 nh\u1ecf b\u00e9 n\u00e0o \u0111\u00f3 (d\u0129 nhi\u00ean l\u00e0 c\u00f3 ngo\u1ea1i l\u1ec7, \u0111a ph\u1ea7n do may m\u1eafn), h\u1ea7u h\u1ebft th\u1eddi gian d\u00f9ng \u1edf c\u00e1c ph\u00f2ng lab (ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m ho\u1eb7c ph\u00f2ng m\u00e1y t\u00ednh) v\u00e0 th\u01b0 vi\u1ec7n. T\u1ed1i v\u1ec1 \u0111\u1ebfn nh\u00e0 l\u00e0 l\u0103n ra ng\u1ee7 \u0111\u1ec3 r\u1ed3i s\u00e1ng m\u00e0i m\u00e8o con l\u1ea1i h\u1edbn h\u1edf b\u00fat ch\u00ec b\u00e1nh m\u00ec l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>K\u1ec3 chuy\u1ec7n cu\u1ed9c s\u1ed1ng gradudate students th\u00ec c\u00f3 l\u1ebd c\u1ea7n m\u1ed9t ti\u1ec3u thuy\u1ebft v\u00e0i tr\u0103m trang. \u00d0i\u1ec1u t\u00f4i mu\u1ed1n \u0111\u1ec1 c\u1eadp l\u00e0: trong ho\u00e0n c\u1ea3nh l\u00e0m vi\u1ec7c c\u0103ng th\u1eb3ng nh\u01b0 v\u1eady, m\u1ed9t sinh vi\u00ean th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng th\u1ec9nh tho\u1ea3ng s\u1ebd ph\u1ea3i t\u1ef1 \u0111\u1eb7t c\u00e2u h\u1ecfi &#8220;c\u00f3 \u0111\u00e1ng kh\u00f4ng?&#8221; Nh\u1ea5t l\u00e0 khi c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u1ecdc t\u1eadp v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u00f4ng tr\u00f4i ch\u1ea3y. M\u00e0 k\u1ec3 c\u1ea3 khi n\u00f3 ho\u00e0n to\u00e0n tr\u00f4i ch\u1ea3y, t\u00ednh v\u1ec1 c\u00e1c m\u1eb7t kinh t\u1ebf, tinh th\u1ea7n, th\u1eddi gian, v\u00e0 &#8230; philosophy, c\u00e2u h\u1ecfi tr\u00ean v\u1eabn ho\u00e0n to\u00e0n h\u1ee3p l\u1ec7.<\/p>\n<p><em>V\u1ec1 m\u1eb7t kinh t\u1ebf <\/em>th\u00ec l\u01b0\u01a1ng trung b\u00ecnh c\u1ee7a Ph.D ra tr\u01b0\u1eddng c\u00f3 nh\u1ec9nh h\u01a1n th\u1ea1c s\u0129 (M.S) v\u00e0 b\u1eadc \u0111\u1ea1i h\u1ecdc (B.S) m\u1ed9t ch\u00fat, nh\u01b0ng s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t n\u00e0y kh\u00f4ng kh\u1ecfa l\u1ea5p \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7 l\u00e3 cho thu nh\u1eadp \u0111\u00e3 m\u1ea5t trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian l\u00e0m Ph.D: trung b\u00ecnh t\u1eeb 4 \u0111\u1ebfn 5 n\u0103m. T\u00ednh t\u1ed5ng s\u1ed1 USD ki\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c cho m\u1ed7i gi\u1edd h\u1ecdc t\u1eadp th\u00ec Ph.D l\u00e0 h\u1ea1ng b\u00e9t (t\u00ednh t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i theo t\u1eebng ng\u00e0nh h\u1ecdc).<\/p>\n<p><em>V\u1ec1 m\u1eb7t tinh th\u1ea7n<\/em> th\u00ec l\u00e0m vi\u1ec7c c\u0103ng th\u1eb3ng v\u00e0 c\u1eadt l\u1ef1c trong m\u1ed9t th\u1eddi gian d\u00e0i trong m\u1ed9t m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u1ea1nh tranh t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i c\u00f4ng b\u1eb1ng nh\u01b0ng kh\u1eafc nghi\u1ec7t (!) ho\u00e0n to\u00e0n c\u00f3 th\u1ec3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng x\u1ea5u \u0111\u1ebfn t\u00e2m l\u00fd c\u00e1 nh\u00e2n. \u00d0i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u00fang v\u1edbi sinh vi\u00ean du h\u1ecdc: thi\u1ebfu th\u1ed1n c\u00e1c nhu c\u1ea7u v\u0103n h\u00f3a v\u00e0 tinh th\u1ea7n c\u01a1 b\u1ea3n c\u1ee7a qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, c\u01a1 h\u1ed9i t\u00ecm b\u1ea1n t\u00ecnh ho\u1eb7c b\u1ea1n \u0111\u1eddi b\u1ecb gi\u1ea3m thi\u1ec3u (v\u1edbi ph\u00e1i nam), v\u00e2n v\u00e2n. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i hi\u1ebfm m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta hay th\u1ea5y b\u1ecdn Ph.D h\u01a1i &#8230; g\u00e0n g\u00e0n. C\u00f4ng b\u1eb1ng m\u00e0 n\u00f3i, gradudate students do thi\u1ebfu th\u1ed1n v\u0103n h\u00f3a hay t\u00ecm c\u00e1ch nghi\u00ean c\u1ee9u h\u1ecdc h\u1ecfi th\u00eam c\u00e1i n\u00e0y c\u00e1i kh\u00e1c ngo\u00e0i ng\u00e0nh c\u1ee7a m\u00ecnh (nh\u1ea1c, th\u01a1, l\u1ecbch s\u1eed, ch\u00ednh tr\u1ecb, tri\u1ebft h\u1ecdc, &#8230;), cho n\u00ean b\u1ecdn g\u00e0n c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 r\u1ea5t \u0111a t\u00e0i. \u1ede M\u1ef9 th\u00ec \u0111\u1ecba v\u1ecb x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a m\u1ed9t Ph.D c\u0169ng ch\u1eb3ng h\u01a1n g\u00ec c\u00e1c ngh\u00e0nh ngh\u1ec1 kh\u00e1c l\u00e0 m\u1ea5y.<\/p>\n<p>Y\u1ebfu t\u1ed1 tinh th\u1ea7n n\u00e0y r\u1ea5t quan tr\u1ecdng. C\u00f3 kh\u00f4ng \u00edt c\u00e1c gradudate students c\u1ea7n \u0111\u1ebfn 8, 9 n\u0103m m\u1edbi l\u00e0m xong Ph.D. Nhi\u1ec1u n\u0103m tr\u1eddi &#8220;\u1edf m\u00e3i kinh k\u1ef3 v\u1edbi b\u00fat nghi\u00ean&#8221;, ngo\u1ea3nh \u0111i ngo\u1ea3nh l\u1ea1i ch\u01b0a l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec ra h\u1ed3n m\u00e0 \u0111\u00e3 ngo\u00e0i 30. Khi th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng vi\u1ec7c cho Ph.D b\u1ecb thuy\u00ean gi\u1ea3m th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta r\u01a1i v\u00e0o c\u00e1i v\u1ef1c mu\u00f4n thu\u1edf: &#8220;v\u1ec1 hay \u1edf&#8221;, &#8220;v\u1ec1 th\u00ec \u0111\u00e2m \u0111\u1ea7u v\u00e0o \u0111\u00e2u?&#8221;. Nhi\u1ec1u n\u0103m l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1edbi m\u1ee9c l\u01b0\u01a1ng v\u1eeba \u0111\u1ee7 s\u1ed1ng, c\u00e1c Ph.D m\u1edbi ra tr\u01b0\u1eddng ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng d\u00e0nh gi\u1ee5m \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec, ch\u01b0a n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u1ee3 th\u1ebb t\u00edn d\u1ee5ng kha kh\u00e1. D\u00f9 c\u00e1c nh\u00e0 ch\u1ee9c tr\u00e1ch \u0111\u00e3 c\u00f3 k\u1ebf ho\u1ea1ch \u0111\u00e3i ng\u1ed9 nh\u00e2n t\u00e0i, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u00e0y v\u1eabn c\u00f2n xa r\u1eddi th\u1ef1c t\u1ebf. \u00d0\u1ea7u t\u01b0 tinh th\u1ea7n v\u00e0 th\u1eddi gian c\u1ee7a m\u1ed9t Ph.D qu\u00e1 nhi\u1ec1u \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 h\u00e0i l\u00f2ng v\u1edbi m\u1ed9t c\u00f4ng vi\u1ec7c m\u1ed9t v\u00e0i tri\u1ec7u \u0111\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00e1ng. H\u1ecd s\u1ebd ph\u1ea3i t\u1ef1 h\u1ecfi: n\u1ebfu x\u01b0a m\u00ecnh kh\u00f4ng \u0111i h\u1ecdc th\u00ec b\u00e2y gi\u1edd c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 ph\u00e2y ph\u00e2y l\u01b0\u01a1ng v\u00e0i tri\u1ec7u m\u1ed9t th\u00e1ng? V\u1eady c\u1ea3 ch\u1ee5c n\u0103m tr\u1eddi b\u1ecf ra c\u00f4ng c\u1ed1c \u00e0? T\u00f4i \u0111\u00e3 nh\u1eadp nh\u1eb1ng y\u1ebfu t\u1ed1 tinh th\u1ea7n v\u00e0 kinh t\u1ebf, nh\u01b0ng \u0111\u00f4i khi ta kh\u00f4ng t\u00e1ch r\u1eddi ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>M\u1ed9t kh\u00eda c\u1ea1nh kh\u00e1c c\u1ee7a y\u1ebfu t\u1ed1 tinh th\u1ea7n l\u00e0 s\u1ee9c \u00e9p c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n. &#8220;Ng\u01b0\u1eddi ta 4 n\u0103m \u0111\u00e3 xong Ph.D, v\u1ee3 con nh\u00e0 c\u1eeda \u0111\u00e0ng ho\u00e0ng, b\u1ecdn kh\u00f4ng Ph.D th\u00ec c\u0169ng gi\u00e1m \u0111\u1ed1c v\u1edbi tr\u01b0\u1edfng ph\u00f2ng, x\u00e2y nh\u00e0 to c\u1eeda r\u1ed9ng cho b\u1ed1 cho m\u1eb9; c\u00f2n m\u00e0y b\u00e2y gi\u1edd ngo\u00e0i 30 m\u00e0 v\u1eabn c\u1ee9 l\u00f4ng b\u00f4ng tay tr\u1eafng. \u00d4ng ch\u1eb3ng ra \u00f4ng, th\u1eb1ng ch\u1eb3ng ra th\u1eb1ng&#8221;.<\/p>\n<p><em><a href=\"https:\/\/scholarshipplanet.info\/vi\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/a4889bb98c3e793f122b6bf3dc45233b.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-16049\" src=\"https:\/\/scholarshipplanet.info\/vi\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/a4889bb98c3e793f122b6bf3dc45233b.jpg\" alt=\"a4889bb98c3e793f122b6bf3dc45233b\" width=\"400\" height=\"300\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/scholarshipplanet.info\/vi\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/a4889bb98c3e793f122b6bf3dc45233b.jpg 620w, https:\/\/scholarshipplanet.info\/vi\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/a4889bb98c3e793f122b6bf3dc45233b-339x254.jpg 339w, https:\/\/scholarshipplanet.info\/vi\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/a4889bb98c3e793f122b6bf3dc45233b-300x225.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 400px) 100vw, 400px\" \/><\/a>V\u1ec1 m\u1eb7t tri\u1ebft h\u1ecdc<\/em> m\u00e0 n\u00f3i th\u00ec c\u00f3 \u0111\u00e1ng h\u1ecdc Ph.D kh\u00f4ng? C\u00e2u h\u1ecfi n\u00e0y ph\u1ee5 thu\u1ed9c r\u1ea5t nhi\u1ec1u v\u00e0o b\u1ea3n th\u00e2n sinh vi\u00ean: \u0111i h\u1ecdc Ph.D \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec? Ta s\u1ebd quay l\u1ea1i \u0111i\u1ec3m n\u00e0y trong ph\u1ea7n t\u1edbi.<\/p>\n<p>B\u00e2y gi\u1edd h\u00e3y gi\u1ea3 d\u1ee5 c\u00f4\/anh Ph.D y\u00eau d\u1ea5u c\u1ee7a ta t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1ed5n \u0111\u1ecbnh \u1edf n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u1edf l\u1ea1i t\u00edch l\u0169y t\u01b0 b\u1ea3n gi\u00fap gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 t\u00edch l\u0169y kinh nghi\u1ec7m \u0111\u1ec3\u00a0 sau n\u00e0y, c\u00e1ch n\u00e0y hay c\u00e1ch kh\u00e1c, (v\u1ec1) gi\u00fap qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng. C\u00f3 hai nh\u00e1nh c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u00ednh cho m\u1ed9t Ph.D m\u1edbi ra tr\u01b0\u1eddng: (a) l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf m\u1ed9t ph\u00f2ng nghi\u00ean c\u1ee9u chuy\u00ean nghi\u1ec7p n\u00e0o \u0111\u00f3, v\u00e0 (b) m\u1ed9t ch\u00e2n gi\u1ea3ng vi\u00ean ho\u1eb7c gi\u00e1o s\u01b0 \u1edf m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc.\u00a0(Hai c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c sau m\u1ed9t v\u00e0i n\u0103m l\u00e0m postdoc n\u1eefa . Ta h\u00e3y c\u1ee9 g\u1ed9p lu\u00f4n postdoc v\u00e0o t\u1ed5ng th\u1eddi gian cho ti\u1ec7n, m\u1eb7c d\u00f9 l\u01b0\u01a1ng postdoc kh\u00e1 h\u01a1n l\u01b0\u01a1ng gradudate students.)<\/p>\n<p>L\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng v\u00e0 gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a v\u1ecb tr\u00ed m\u1edbi ph\u1ee5 thu\u1ed9c ho\u00e0n to\u00e0n v\u00e0o vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e1nh gi\u00e1 Ph.D nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. T\u00f4i s\u1ebd b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc. T\u00f4i c\u0169ng c\u00f3 \u00fd n\u00f3i lan man v\u1ec1\u0111\u1ec1 t\u00e0i &#8220;\u0111\u1ecbnh tr\u1ecb Ph.D&#8221; sau khi \u0111\u1ecdc m\u1ed9t b\u1ea3n tin \u1edf VNExpress th\u1ea5y trong n\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 n\u00f3i v\u1ec1 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 Ph.D lo\u1ea1i &#8220;gi\u1ecfi, kh\u00e1, trung b\u00ecnh&#8221; (sau m\u1ed9t bu\u1ed5i h\u1ecdp n\u00e0o \u0111\u00f3). Ph\u1ea1m vi &#8220;\u0111\u1ecbnh tr\u1ecb Ph.D&#8221; c\u1ee7a t\u00f4i ch\u1ee7 y\u1ebfu \u00e1p d\u1ee5ng cho c\u00e1c ngh\u00e0nh k\u1ef9 thu\u1eadt v\u00e0 khoa h\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean nh\u01b0 \u0111i\u1ec7n, \u0111i\u1ec7n t\u1eed, khoa h\u1ecdc m\u00e1y t\u00ednh, to\u00e1n, l\u00fd,&#8230;<\/p>\n<p>Khi x\u01b0a th\u00ec gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a m\u1ed9t Ph.D m\u1edbi ra tr\u01b0\u1eddng t\u00f9y thu\u1ed9c v\u00e0o gi\u00e1 tr\u1ecb c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u trong lu\u1eadn v\u0103n t\u1ed1t nghi\u1ec7p. Sau khi ra tr\u01b0\u1eddng th\u00ec doctor m\u1edbi s\u1ebd ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00f4ng tr\u00ecnh n\u00e0y th\u00e0nh m\u1ed9t v\u00e0i b\u00e0i b\u00e1o \u0111\u0103ng \u1edf c\u00e1c t\u1ea1p ch\u00ed (journals) v\u00e0 h\u1ed9i ngh\u1ecb (conference) chuy\u00ean ng\u00e0nh. C\u00e1c b\u00e0i b\u00e1o n\u00e0y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00ea b\u00ecnh (reviewed) b\u1edfi c\u00e1c chuy\u00ean gia \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh trong c\u00f9ng ng\u00e0nh.C\u00e1c b\u00e0i b\u00e1o kh\u00f4ng \u0111\u00f3ng g\u00f3p g\u00ec nhi\u1ec1u ho\u1eb7c v\u1edb v\u1ea9n s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn \u0111\u0103ng.<\/p>\n<p>Hi\u1ec7n nay th\u00ec \u00e1p l\u1ef1c \u0111\u0103ng b\u00e1o (publication) c\u1ee7a graduate students khi c\u00f2n \u0111ang h\u1ecdc l\u1edbn h\u01a1n g\u1ea5p b\u1ed9i. M\u1ed9t c\u00f4ng vi\u1ec7c kha kh\u00e1 \u1edf m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc hay ph\u00f2ng nghi\u00ean c\u1ee9u danh ti\u1ebfng th\u01b0\u1eddng nh\u1eadn doctor m\u1edbi v\u1edbi h\u01a1n ch\u1ee5c b\u00e0i b\u00e1o. Trung b\u00ecnh m\u1ed9t gi\u00e1o s\u01b0 tr\u1ebb m\u1edbi ra tr\u01b0\u1eddng trong ng\u00e0nh khoa h\u1ecdc m\u00e1y t\u00ednh c\u00f3 \u0111\u1ebfn kho\u1ea3ng 3-5 journal papers v\u00e0 c\u1ea3 ch\u1ee5c conference papers.<\/p>\n<p>D\u0129 nhi\u00ean s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 th\u1ee9 y\u1ebfu, ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng m\u1edbi quan tr\u1ecdng. M\u1ed9t c\u00f4ng tr\u00ecnh ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng cao s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft \u0111\u1ebfn r\u1ea5t s\u1edbm, v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i kh\u00f4ng ngoa l\u00e0 n\u00f3 quan tr\u1ecdng h\u01a1n c\u1ea3 tr\u0103m b\u00e0i b\u00e1o d\u1ea1ng &#8230; &#8220;b\u1ed5 c\u1ee7i&#8221;. (B\u1ed5 c\u1ee7i l\u00e0 t\u00ednh t\u1eeb d\u00e2n gian trong gi\u1edbi khoa h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 c\u00e1c b\u00e0i b\u00e1o th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng b\u1eadc trung, ai l\u00e0m m\u00e3i r\u1ed3i c\u0169ng xong.)<\/p>\n<p>\u00d0\u1ed1i v\u1edbi Ph.D \u1edf M\u1ef9 th\u00ec \u0111i\u1ec3m h\u1ecdc trung b\u00ecnh khi h\u1ecdc Ph.D h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng mang \u00fd ngh\u0129a g\u00ec c\u1ea3, ngo\u1ea1i tr\u1eeb \u0111i\u1ec3m t\u1ed1i thi\u1ec3u \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp t\u1ee5c h\u1ecdc, kho\u1ea3ng ch\u1eebng 3.3 \u0111\u1ebfn 3.5 tr\u00ean 4.0, t\u00f9y theo tr\u01b0\u1eddng. S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c b\u00e0i b\u00e1o v\u00e0 c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u00e1c (m\u1ed9t \u1ee9ng d\u1ee5ng m\u00e1y t\u00ednh ch\u1eb3ng h\u1ea1n) m\u1edbi l\u00e0 ti\u00eau ch\u00ed \u0111\u00e1nh gi\u00e1 Ph.D. Kh\u00f4ng c\u00f3 chuy\u1ec7n ng\u01b0\u1eddi ta x\u1ebfp lo\u1ea1i Ph.D trung b\u00ecnh, y\u1ebfu, gi\u1ecfi, kh\u00e1, v\u00e2n v\u00e2n. L\u00fd do ch\u00ednh l\u00e0: l\u00e0m chuy\u1ec7n n\u00e0y h\u1ea7u nh\u01b0 l\u00e0 v\u00f4 v\u1ecdng. Ai c\u00f3 \u0111\u1ee7 th\u1ea9m quy\u1ec1n v\u00e0 th\u1eddi gian \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1. K\u1ec3 c\u1ea3 gi\u00e1o s\u01b0 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 bi\u1ebft h\u1ebft v\u1ec1 ph\u00e2n ng\u00e0nh m\u00e0 sinh vi\u00ean c\u1ee7a m\u00ecnh l\u00e0m, hu\u1ed1ng g\u00ec ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i. C\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00f4ng tr\u00ecnh \u0111\u0103ng b\u00e1o v\u00e0i n\u0103m ho\u1eb7c v\u00e0i ch\u1ee5c n\u0103m sau ng\u01b0\u1eddi ta m\u1edbi th\u1ea5y h\u1ebft gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a n\u00f3. C\u0169ng c\u00f3 c\u1ea3 t\u1ec9 c\u00f4ng tr\u00ecnh l\u00fac m\u1edbi \u0111\u0103ng th\u00ec ai c\u0169ng x\u00fam v\u00e0o khen, nh\u01b0ng v\u00e0i n\u0103m sau th\u00ec l\u1eb7ng t\u0103m.<\/p>\n<p>D\u0129 nhi\u00ean c\u00f3 kh\u00e1 nhi\u1ec1u c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi trong ng\u00e0nh \u0111\u1ecdc bi\u1ebft ngay l\u00e0 &#8220;d\u1ecfm&#8221; hay &#8220;x\u1ecbn&#8221;. Nh\u01b0ng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 ch\u00ednh l\u00e0 kh\u00f4ng ai c\u00f3 th\u1eddi gian x\u1ebfp lo\u1ea1i v\u00e0 \u0111\u1ecbnh tr\u1ecb Ph.D. \u1ede M\u1ef9, kinh t\u1ebf th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i c\u00f4ng b\u1eb1ng. Ph.D gi\u1ecfi s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c \u1edf c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc v\u00e0 ph\u00f2ng nghi\u00ean c\u1ee9u danh ti\u1ebfng, v\u00e2n v\u00e2n. C\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 Ph.D gi\u1ecfi kh\u00f4ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, ho\u1eb7c Ph.D d\u1ecfm &#8220;l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi&#8221; cung c\u1ea7u. C\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 ngo\u1ea1i l\u1ec7 hi\u1ebfm hoi.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i th\u00eam v\u1ec1 \u0111\u0103ng b\u00e1o. Ta h\u00e3y nh\u1edb m\u1ee5c ti\u00eau (b) c\u1ee7a Ph.D: \u0111\u00f3ng g\u00f3p v\u00e0o kh\u1ed1i ki\u1ebfn th\u1ee9c c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i. Ph.D m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 b\u00e0i b\u00e1o n\u00e0o th\u00ec c\u00f3 10 Ph.D c\u0169ng ho\u00e0n v\u00f4 ngh\u0129a, theo ngh\u0129a tinh khi\u1ebft nh\u1ea5t c\u1ee7a ch\u1eef Ph.D. Ch\u00ed \u00edt, Ph.D ph\u1ea3i chia x\u1ebb c\u00e1c thu l\u01b0\u1ee3m v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1edbi \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p \u1edf m\u1ed9t v\u00e0i h\u1ed9i ngh\u1ecb v\u00e0 journal danh ti\u1ebfng n\u00e0o \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n khoa h\u1ecdc \u1edf ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y c\u0169ng l\u00e0m kinh t\u1ebf. C\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00e1c h\u1ed9i ngh\u1ecb v\u00e0 journals h\u1ea1ng b\u00e9t, b\u00e0i v\u1edb va v\u1edb v\u1ea9n c\u0169ng \u0111\u0103ng v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u1ec9 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi trong ng\u00e0nh m\u1edbi bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed9i ngh\u1ecb v\u00e0 journal n\u00e0o c\u00f3 uy t\u00edn. M\u00e0 k\u1ec3 c\u1ea3 \u1edf c\u00e1c n\u01a1i c\u00f3 uy t\u00edn n\u00e0y ta v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm th\u1ea5y c\u00e1c b\u00e0i b\u00e1o t\u1ed3i.<\/p>\n<p>T\u00f3m l\u1ea1i, c\u00f4ng vi\u1ec7c &#8220;\u0111\u1ecbnh tr\u1ecb Ph.D&#8221; ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng \u0111\u01a1n gi\u1ea3n ch\u00fat n\u00e0o. \u00c1p l\u1ef1c ph\u1ea3i \u0111\u0103ng b\u00e1o \u0111\u00e8 r\u1ea5t n\u1eb7ng l\u00ean vai c\u00e1c gradudate students. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, c\u1ea3m gi\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p c\u00f4ng nh\u1eadn v\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 cao c\u0169ng r\u1ea5t tuy\u1ec7t v\u1eddi!<\/p>\n<p>Trong 5, 6 n\u0103m \u0111\u1ea7u sau khi ra tr\u01b0\u1eddng, b\u1ea5t k\u1ec3 c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0 gi\u00e1o s\u01b0 hay nghi\u00ean c\u1ee9u vi\u00ean, \u00e1p l\u1ef1c vi\u1ebft b\u00e1o v\u00e0 xin ti\u1ec1n l\u00e0m nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00f2n n\u1eb7ng h\u01a1n khi c\u00f2n l\u00e0 sinh vi\u00ean n\u1eefa.<\/p>\n<p>(\u1ede \u0111\u00e2y ta lo\u1ea1i tr\u1eeb c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p ng\u01b0\u1eddi ta ch\u1ec9 mu\u1ed1n c\u00f3 Ph.D \u0111\u1ec3 theo \u0111u\u1ed5i ngh\u1ec1 gi\u1ea3ng vi\u00ean (lecturer) n\u00e0o \u0111\u00f3. C\u00f3 l\u1ebd ph\u1ea3i kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng m\u1ee5c ti\u00eau n\u00e0y c\u0169ng cao qu\u00ed nh\u01b0 c\u00e1c m\u1ee5c ti\u00eau &#8220;c\u1ea1nh tranh kh\u1eafc nghi\u1ec7t&#8221; kh\u00e1c.)<\/p>\n<p>N\u1ebfu Ph.D tr\u1ebb kh\u00f4ng kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00ecnh trong 5, 6 n\u0103m \u0111\u1ea7u ti\u00ean n\u00e0y th\u00ec th\u01b0\u1eddng l\u00e0 s\u1ebd kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a m\u00ecnh. C\u00f3 l\u1ebd b\u1ea1n \u0111\u1ecdc c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1p l\u1ef1c n\u00e0y n\u1eb7ng nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. C\u00e1c b\u00e0i b\u00e1o \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh s\u00e1ng t\u1ea1o m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 ch\u01b0a c\u00f3 ai l\u00e0m, ch\u01b0a c\u00f3 ai ngh\u0129 ra (ch\u00ed \u00edt l\u00e0 v\u1ec1 nguy\u00ean t\u1eafc). L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 ai \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o m\u1ed9t n\u0103ng su\u1ea5t s\u00e1ng t\u1ea1o nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh trong m\u1ed9t th\u1eddi gian d\u00e0i nh\u01b0 v\u1eady? C\u00f3 \u0111\u00e1ng b\u1ecf ng\u1ea7n \u1ea5y th\u1eddi gian v\u00e0 c\u00f4ng s\u1ee9c cho m\u1ed9t m\u1ee5c ti\u00eau m\u00e0 ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng v\u1ec1 c\u1ea3 kinh t\u1ebf, tinh th\u1ea7n, tri\u1ebft h\u1ecdc, s\u1ee9c kh\u1ecfe \u0111\u1ec1u kh\u00e1 m\u1eadp m\u1edd?<\/p>\n<p><strong>3.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 T\u1ea1i sao l\u1ea1i h\u1ecdc Ph.D? C\u00f3 n\u00ean h\u1ecdc Ph.D kh\u00f4ng?<\/strong><\/p>\n<p>Ta th\u1eed ghi ra \u0111\u00e2y m\u1ed9t ph\u1ea7n nh\u1ecf c\u00e1c l\u00fd do:<\/p>\n<p>a) B\u1ea1n b\u00e8 \u0111\u1ec1u \u0111i n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i h\u1ecdc sau \u0111\u1ea1i h\u1ecdc.<br \/>\nb) \u00d0\u01b0\u1ee3c x\u00e3 h\u1ed9i n\u1ec3 tr\u1ecdng, o\u00e1ch ra ph\u1ebft.<br \/>\nc) \u00d0\u1ec3 h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ebfn th\u1ee9c ti\u00ean ti\u1ebfn.<br \/>\nd) Kh\u00f4ng r\u00f5 l\u1eafm. T\u1eeb b\u00e9 h\u1ecdc \u0111\u00e3 gi\u1ecfi, th\u00ec c\u1ee9 ti\u1ebfp t\u1ee5c h\u1ecdc.<br \/>\ne) C\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng duy nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 c\u1ea3i thi\u1ec7n \u0111\u1eddi s\u1ed1ng gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 c\u00e1 nh\u00e2n.<br \/>\nf) \u00d0\u1ec3 m\u1edf t\u1ea7m m\u1eaft ra nh\u1eefng ch\u00e2n tr\u1eddi m\u1edbi.<br \/>\ng) \u00d0\u1ec3 sau n\u00e0y v\u1ec1 l\u00e0m gi\u00e1o s\u01b0 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc.<br \/>\nh) \u00d0\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc.<br \/>\ni) \u00d0\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i th\u1ebf gi\u1edbi quan.<br \/>\n&#8230;&#8230;<br \/>\nz) T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c l\u00fd do tr\u00ean.V\u00e0 z ph\u1ea9y) Kh\u00f4ng l\u00e0m Ph.D th\u00ec l\u00e0m g\u00ec?\u00d0\u1ed1i v\u1edbi \u0111a s\u1ed1 gradudate students v\u00e0 graduate-students-t\u01b0\u01a1ng-lai th\u00ec c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi l\u00e0 m\u1ed9t t\u1eadp con kh\u00e1 l\u1edbn c\u1ee7a v\u00e0i t\u00e1 c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi m\u00e0 ai c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ngh\u0129 ra.<\/p>\n<p>Ta h\u00e3y th\u1eed ph\u00e2n t\u00edch v\u00e0i ch\u1ecdn l\u1ef1a quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t.<\/p>\n<p><em>L\u00e0m Ph.D \u0111\u1ec3 m\u1edf mang ki\u1ebfn th\u1ee9c<\/em>. \u00d0\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ee5c ti\u00eau r\u1ea5t quan tr\u1ecdng v\u00e0 mang t\u00ednh c\u00e1 nh\u00e2n. Mark Twain t\u1eebng n\u00f3i: &#8220;\u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 tr\u01b0\u1eddng l\u1edbp c\u1ea3n tr\u1edf con \u0111\u01b0\u1eddng gi\u00e1o d\u1ee5c c\u1ee7a b\u1ea1n&#8221; (Don&#8217;t let school get in the way of your education). Tr\u01b0\u1eddng l\u1edbp kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng duy nh\u1ea5t \u0111\u1ebfn Rome c\u1ee7a tri th\u1ee9c. Tuy v\u1eady, trong ho\u00e0n c\u1ea3nh l\u1ea1c h\u1eadu c\u1ee7a m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc th\u1ebf gi\u1edbi th\u1ee9 ba nh\u01b0 Vi\u1ec7tNam ta, th\u00ec ra n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i h\u1ecdc th\u00eam l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng h\u1eefu l\u00fd.<\/p>\n<p>C\u00e2u h\u1ecfi ch\u00ednh m\u00e0 ta n\u00ean \u0111\u1eb7t ra l\u00e0 ch\u1ec9 n\u00ean h\u1ecdc M.S th\u00f4i, hay l\u00e0 h\u1ecdc c\u1ea3 Ph.D. Ch\u1ec9 v\u1ec1 ki\u1ebfn th\u1ee9c m\u00e0 n\u00f3i, th\u00ec hai n\u0103m M.S c\u0169ng \u0111\u1ee7 cho m\u1ed9t sinh vi\u00ean th\u00f4ng minh sau \u0111\u00f3 t\u1ef1 h\u1ecdc. L\u00e0m Ph.D c\u0169ng \u0111a ph\u1ea7n l\u00e0 t\u1ef1 h\u1ecdc th\u00f4i.<\/p>\n<p><em>L\u00e0m Ph.D \u0111\u1ec3 c\u00f3 m\u1ed9t cu\u1ed9c s\u1ed1ng t\u1ed1t \u0111\u1eb9p h\u01a1n, \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e3 h\u1ed9i n\u1ec3 tr\u1ecdng h\u01a1n; v\u00ec b\u1ea1n b\u00e8 ai c\u0169ng h\u1ecdc Ph.D; c\u00f3 b\u1eb1ng Ph.D r\u1ea5t o\u00e1ch; t\u1eeb b\u00e9 \u0111\u00e3 h\u1ecdc gi\u1ecfi th\u00ec c\u1ee9 ti\u1ebfp t\u1ee5c h\u1ecdc; v\u00e2n v\u00e2n<\/em>.<\/p>\n<p>M\u1ed9t Ph.D th\u1ef1c th\u1ee5 s\u1ebd cho b\u1ea1n bi\u1ebft r\u1eb1ng c\u00e1c l\u00fd do lo\u1ea1i n\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 sai l\u1ea7m to l\u1edbn! T\u00f4i ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh &#8220;gi\u1ea3ng \u0111\u1ea1o&#8221; v\u1ec1 ch\u1ecdn l\u1ef1a c\u00e1 nh\u00e2n c\u1ee7a ai. T\u00f4i c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ed9ng c\u01a1 &#8220;h\u00e1m b\u1eb1ng c\u1ea5p&#8221; hay &#8220;oai o\u00e1ch&#8221; l\u00e0 sai tr\u00e1i. \u00d0\u00f3 l\u00e0 ch\u1ecdn l\u1ef1a c\u1ee7a t\u1eebng c\u00e1 nh\u00e2n. \u00d0i\u1ec3m t\u00f4i mu\u1ed1n n\u00f3i l\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u01a1 lo\u1ea1i n\u00e0y s\u1ebd kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u00fap sinh vi\u00ean ho\u00e0n th\u00e0nh t\u1ed1t vi\u1ec7c h\u1ecdc Ph.D. Vi\u1ec7c hay so s\u00e1nh m\u00ecnh v\u1edbi b\u1ea1n b\u00e8 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c s\u1ebd t\u1ea1o n\u00ean \u00e1p l\u1ef1c tinh th\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ecbu n\u1ed5i trong khi h\u1ecdc. Y\u00eau th\u00edch &#8220;ti\u1ebfng t\u0103m&#8221; c\u0169ng v\u1eady. &#8220;H\u1ecdc gi\u1ecfi&#8221;, theo ngh\u0129a \u1edf ta, l\u00e0 thi th\u1ed1 \u0111i\u1ec3m cao v\u00e0 &#8220;nhai l\u1ea1i&#8221; nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ea1y, cho n\u00ean h\u1ecdc gi\u1ecfi ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 li\u00ean quan m\u1ea5y \u0111\u1ebfn kh\u1ea3 n\u0103ng s\u00e1ng t\u1ea1o &#8211; kh\u1ea3 n\u0103ng s\u1ed1ng c\u00f2n c\u1ee7a Ph.D.<\/p>\n<p>T\u1eeb kh\u00f3a d\u1eabn \u0111\u1ebfn th\u00e0nh c\u00f4ng c\u1ee7a sinh vi\u00ean Ph.D ph\u1ea3i l\u00e0 <strong>\u201c\u0111am m\u00ea&#8221;<\/strong>. \u00d0am m\u00ea h\u1ecdc h\u1ecfi v\u00e0 s\u00e1ng t\u1ea1o trong m\u1ed9t ph\u00e2n ng\u00e0nh nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh! Tr\u1eeb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1eadt s\u1ef1 xu\u1ea5t ch\u00fang th\u00ec \u0111a s\u1ed1 ch\u00fang ta s\u1ebd kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m th\u00e0nh c\u00f4ng Ph.D \u1edf m\u1ed9t ng\u00e0nh n\u00e0o \u0111\u00f3 ch\u1ec9 v\u00ec &#8220;x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ea7n n\u00f3&#8221;, hay &#8220;n\u00f3 ki\u1ebfm ra ti\u1ec1n&#8221;.<\/p>\n<p>N\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111am m\u00ea h\u1ecdc h\u1ecfi kh\u00f4ng th\u00f4i th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng b\u1ecf ra ng\u1ea7n \u1ea5y th\u1eddi gian \u0111\u1ec3 l\u00e0m Ph.D. Ta ho\u00e0n to\u00e0n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m M.S r\u1ed3i t\u1ef1 \u0111\u1ecdc, t\u1ef1 h\u1ecdc th\u00eam.<\/p>\n<p>T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c th\u00e0nh qu\u1ea3 nh\u01b0 ch\u1ee9c v\u1ee5, danh ti\u1ebfng, oai o\u00e1ch, v\u00e2n v\u00e2n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i, v\u00e0 n\u00ean, l\u00e0 s\u1ea3n ph\u1ea9m ph\u1ee5 c\u1ee7a qu\u00e1 tr\u00ecnh theo \u0111u\u1ed5i n\u1ed7i \u0111am m\u00ea s\u00e1ng t\u1ea1o v\u00e0 m\u1edf mang tri th\u1ee9c n\u00e0y.<\/p>\n<p>\u00d0\u1ea5y l\u00e0 n\u00f3i v\u1ec1 &#8220;\u0111\u1ed9ng l\u1ef1c&#8221; h\u1ecdc Ph.D. Th\u1ebf c\u00f2n &#8220;kh\u1ea3 n\u0103ng&#8221; th\u00ec sao? Qu\u00e1 tr\u00ecnh h\u1ecdc Ph.D l\u00ean xu\u1ed1ng nh\u01b0 h\u00ecnh sin. S\u1ebd c\u00f3 bao nhi\u00eau tr\u1edf ng\u1ea1i kinh t\u1ebf, tinh th\u1ea7n ph\u1ea3i v\u01b0\u1ee3t qua. M\u1ed9t trong nh\u1eefng tr\u1edf ng\u1ea1i l\u1edbn nh\u1ea5t l\u00e0: sau m\u1ed9t v\u00e0i th\u1ea5t b\u1ea1i trong nghi\u00ean c\u1ee9u, c\u00e1c sinh vi\u00ean s\u1ebd ph\u1ea3i t\u1ef1 h\u1ecfi &#8220;ta c\u00f3 \u0111\u1ee7 kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e0m Ph.D kh\u00f4ng nh\u1ec9?&#8221;<\/p>\n<p>\u00d0am m\u00ea v\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1ea1o th\u00e0nh c\u00e1i v\u00f2ng lu\u1ea9n qu\u1ea9n. Ta c\u00f3 xu h\u01b0\u1edbng \u0111am m\u00ea c\u00e1i m\u00e0 ta gi\u1ecfi, v\u00e0 ta th\u01b0\u1eddng xu\u1ea5t s\u1eafc \u1edf c\u00f4ng vi\u1ec7c m\u00e0 ta \u0111am m\u00ea. Nh\u1ea3y v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i v\u00f2ng n\u00e0y l\u00e0 h\u00e0nh tr\u00ecnh c\u00e1 nh\u00e2n. C\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng ai tr\u1ea3 l\u1eddi thay ta \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p><strong>4.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ph\u1ee5 huynh: xin \u0111\u1eebng g\u00e2y \u00e1p l\u1ef1c t\u00e2m l\u00fd<\/strong><\/p>\n<p>Kh\u00f4ng \u00edt c\u00e1c b\u1eadc ph\u1ee5 huynh m\u00e0 t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbp quan s\u00e1t \u0111\u1eb7t r\u1ea5t nhi\u1ec1u k\u1ef3 v\u1ecdng v\u00e0o con em m\u00ecnh v\u1ec1 con \u0111\u01b0\u1eddng h\u00e0n l\u00e2m. H\u1ecd \u0111\u1ea7u t\u01b0 ti\u1ec1n b\u1ea1c v\u00e0 th\u1eddi gian, nu\u00f4i ni\u1ec1m hy v\u1ecdng ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u00f3 s\u1ebd c\u00f3 m\u1ed9t &#8220;tr\u1ea1ng nguy\u00ean&#8221; vinh quy b\u00e1i t\u1ed5, n\u1edf m\u00e0y n\u1edf m\u1eb7t v\u1edbi h\u00e0ng x\u00f3m l\u00e1ng gi\u1ec1ng v\u00e0 b\u00e8 b\u1ea1n. Chuy\u1ec7n n\u00e0y c\u00f3 \u1edf t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c h\u1ecdc b\u1eadc, kh\u00f4ng ri\u00eang g\u00ec Ph.D. Tuy v\u1eady, \u00e1p l\u1ef1c \u1edf Ph.D l\u1edbn h\u01a1n kh\u00e1 nhi\u1ec1u v\u00ec graduate students s\u1ebd ph\u1ea3i c\u1ea1nh tranh v\u1edbi c\u00e1c sinh vi\u00ean xu\u1ea5t s\u1eafc tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n<p>T\u00f4n tr\u1ecdng tri th\u1ee9c v\u00e0 h\u1ecdc t\u1eadp l\u00e0 \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t, v\u00e0 b\u1eb1ng c\u1ea5p l\u00e0 m\u1ed9t th\u01b0\u1edbc \u0111o t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i ch\u00ednh x\u00e1c c\u1ee7a tri th\u1ee9c. Nh\u01b0ng n\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u01b0\u1edbc \u0111o duy nh\u1ea5t. \u00d0\u00f3 l\u00e0 ch\u01b0a n\u00f3i \u0111\u1ebfn c\u00e1c c\u00e2u h\u1ecfi nh\u01b0: \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c tri th\u1ee9c lo\u1ea1i g\u00ec th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 &#8220;th\u00e0nh nh\u00e2n&#8221;? Kh\u00f3 m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111o l\u01b0\u1eddng xem m\u1ed9t Ph.D v\u00e0 m\u1ed9t anh \u0111\u1ea1p x\u00edch l\u00f4 ai c\u00f3 &#8220;\u0111\u00f3ng g\u00f3p&#8221; nhi\u1ec1u h\u01a1n cho x\u00e3 h\u1ed9i, hay ai &#8220;h\u1ea1nh ph\u00fac&#8221; h\u01a1n ai, theo b\u1ea5t k\u1ef3 ngh\u0129a n\u00e0o c\u1ee7a c\u00e1c t\u1eeb n\u00e0y. C\u00f3 m\u1ed9t ranh gi\u1edbi r\u1ea5t b\u00e9 gi\u1eefa &#8220;t\u00f4n tr\u1ecdng tri th\u1ee9c&#8221; v\u00e0 &#8220;h\u00e1m b\u1eb1ng c\u1ea5p&#8221;.<\/p>\n<p>Hy v\u1ecdng t\u00f4i \u0111\u00e3 hay s\u1ebd thuy\u1ebft ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea1n r\u1eb1ng Ph.D c\u0169ng th\u01b0\u1ee3ng v\u00e0ng h\u1ea1 c\u00e1m. M\u1ed9t Ph.D v\u1ec1 khoa h\u1ecdc m\u00e1y t\u00ednh ch\u1eb3ng h\u1ea1n, n\u1ebfu l\u00e0m nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 m\u1ed9t ph\u00e2n ng\u00e0nh ch\u1eb3ng ai quan t\u00e2m, \u0111\u0103ng v\u00e0i b\u00e0i b\u00e1o \u1edf c\u00e1c ch\u1ed7 linh tinh, th\u00ec s\u1ebd t\u1eeb t\u1eeb xa r\u1eddi d\u00f2ng ch\u1ea3y ch\u00ednh c\u1ee7a tri th\u1ee9c nh\u00e2n lo\u1ea1i. C\u00f3 kh\u00f4ng \u00edt Ph.D v\u1ec1 khoa h\u1ecdc m\u00e1y t\u00ednh l\u1eadp tr\u00ecnh kh\u00f4ng ra h\u1ed3n, thua h\u1eb3n m\u1ed9t k\u1ef9 s\u01b0 th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, ch\u00ednh l\u00e0 v\u00ec l\u00fd do n\u00e0y.<\/p>\n<p>T\u00f4i l\u1ea1i tri\u1ebft l\u00fd 3-xu r\u1ed3i. \u00d0i\u1ec1u t\u00f4i mu\u1ed1n n\u00f3i l\u00e0 ni\u1ec1m &#8220;hy v\u1ecdng&#8221; c\u1ee7a c\u00e1c b\u1eadc ph\u1ee5 huynh t\u1ea1o \u00e1p l\u1ef1c c\u1ef1c l\u1edbn \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn k\u1ebft qu\u1ea3 h\u1ecdc t\u1eadp v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a sinh vi\u00ean. Trong khi ch\u1ecdn l\u1ef1a ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p t\u01b0\u01a1ng lai \u0111\u00e1ng l\u1ebd n\u00ean l\u00e0 ch\u1ecdn l\u1ef1a c\u00e1 nh\u00e2n!<\/p>\n<p><strong>5.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00d0\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c Ph.D ch\u1ec9 l\u00e0 b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u<\/strong><\/p>\n<p>C\u00f2n kh\u00e1 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec3m kh\u00e1c t\u00f4i mu\u1ed1n n\u00f3i, nh\u01b0ng b\u00e0i \u0111\u00e3 d\u00e0i. L\u1ea5y Ph.D ch\u1ec9 l\u00e0 b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u r\u1ea5t nh\u1ecf c\u1ee7a m\u1ed9t ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p, c\u0169ng nh\u01b0 bao nhi\u1ec1u ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p kh\u00e1c. C\u00f3 Ph.D c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed3ng ngh\u0129a v\u1edbi nh\u1eefng ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng \u0111\u00e1ng qu\u00ed v\u1ec1 kinh t\u1ebf v\u00e0 tinh th\u1ea7n v\u1ec1 c\u1ea3 m\u1eb7t x\u00e3 h\u1ed9i l\u1eabn c\u00e1 nh\u00e2n, nh\u01b0ng b\u00f9 l\u1ea1i c\u00e1i gi\u00e1 ph\u1ea3i tr\u1ea3 v\u1ec1 m\u1ecdi m\u1eb7t c\u0169ng cao kh\u00f4ng k\u00e9m. &#8220;Ngh\u1ec1&#8221; Ph.D ch\u1eb3ng cao qu\u00ed h\u01a1n nhi\u1ec1u ngh\u1ec1 kh\u00e1c, m\u00e0 th\u1eddi gian v\u00e0 c\u00f4ng s\u1ee9c b\u1ecf ra l\u1ea1i nhi\u1ec1u h\u01a1n kh\u00e1 nhi\u1ec1u.<\/p>\n<p>Cu\u1ed9c s\u1ed1ng v\u00e0 c\u00e1c ch\u1ecdn l\u1ef1a c\u00e1 nh\u00e2n l\u1ebd d\u0129 nhi\u00ean l\u00e0 ph\u1ee9c t\u1ea1p. T\u00f4i hy v\u1ecdng qua b\u00e0i vi\u1ebft n\u00e0y c\u00e1c b\u1ea1n tr\u1ebb c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00ecn v\u00e0 suy ngh\u0129 c\u1ea9n tr\u1ecdng h\u01a1n tr\u01b0\u1edbc khi theo \u0111u\u1ed5i &#8220;con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111au kh\u1ed5&#8221; n\u00e0y. Ta kh\u00f4ng th\u1ec3 theo n\u00f3 ch\u1ec9 v\u00ec c\u00e1c \u1ea3o t\u01b0\u1edfng danh ti\u1ebfng, b\u1eb1ng c\u1ea5p v\u00e0 ti\u1ec1n b\u1ea1c. \u00d0\u1ea7u t\u01b0 nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00e3i!<\/p>\n<p>M\u1ed9t trong nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n c\u1ea7n cho ngh\u1ec1 n\u00e0y l\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng theo \u0111u\u1ed5i n\u1ed7i \u0111am m\u00ea nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 s\u00e1ng t\u1ea1o trong m\u1ed9t th\u1eddi gian d\u00e0i. B\u1eb1ng Ph.D ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc c\u1ecfn con trong h\u00e0nh tr\u00ecnh ch\u00f4ng gai nh\u01b0ng th\u00fa v\u1ecb n\u00e0y. N\u00f3 ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng duy nh\u1ea5t.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><a href=\"http:\/\/www.cse.buffalo.edu\/~hungngo\/\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">Ng\u00f4 Quang H\u01b0ng<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 kh\u00e1 nhi\u1ec1u sinh vi\u00ean Vi\u1ec7t Nam du h\u1ecdc \u1edf M\u1ef9 v\u00e0 nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c, b\u1eb1ng nhi\u1ec1u con \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1c nhau. Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u1ecdc b\u1ed5ng, ch\u1ee9c tr\u1ee3 gi\u1ea3ng (teaching assistant &#8211; TA), ho\u1eb7c tr\u1ee3 nghi\u00ean c\u1ee9u (research assistant &#8211; RA), ng\u01b0\u1eddi th\u00ec du h\u1ecdc t\u1ef1 t\u00fac. T\u00f4i kh\u00f4ng nh\u1edb ch\u00ednh x\u00e1c [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":11728,"featured_media":16154,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1749],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/scholarshipplanet.info\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15915"}],"collection":[{"href":"https:\/\/scholarshipplanet.info\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/scholarshipplanet.info\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/scholarshipplanet.info\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11728"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/scholarshipplanet.info\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15915"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/scholarshipplanet.info\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15915\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16156,"href":"https:\/\/scholarshipplanet.info\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15915\/revisions\/16156"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/scholarshipplanet.info\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16154"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/scholarshipplanet.info\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15915"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/scholarshipplanet.info\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15915"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/scholarshipplanet.info\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15915"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}